Συνταγές & Άλλα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΔΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Στην Ελλάδα η γιορτή των Χριστουγέννων είναι μία από τις σημαντικότερες θρησκευτικές γιορτές!

Για τους Έλληνες όμως τα Χριστούγεννα, πέρα από την σημασία της θρησκείας, συνδυάζονται βαθύτατα, με την οικογένεια και το φαγητό,
που αυτές τις γιορτινές ημέρες θα φέρει κοντά την οικογένεια!

Στο πέρασμα των χρόνων τα παραδοσιακά έθιμα σχετικά με το φαγητό συνδυάστηκαν με διεθνής επιρροές από όλο τον κόσμο!

Την περίοδο των Χριστουγέννων στην Ελλάδα προετοιμάζονται και καταναλώνονται ιδιαίτερα φαγητά και γλυκά, που προέρχονται μέσα από ήθη, έθιμα αλλά και τον τρόπο ζωής και επιβίωσης στα παλαιότερα χρόνια, ακόμη και με συμβολική σημασία !

Ένα από τα πιο σημαντικά αλλά και κοινότυπο, σε όλη την Ελλάδα, έθιμο είναι το σφάξιμο των χοίρων, το οποίο συμπεριλαμβάνει μια σειρά παραδοσιακών εδεσμάτων!

Εκτός από τα γνωστά και παραδοσιακά φαγητά και γλυκά όπως η γαλοπούλα και το χοιρινό κρέας, τις πίτες αλλά και τα κλασικά γλυκίσματα μελομακάρονα, κουραμπιέδες, δίπλες,
μπακλαβά, κανταΐφι και την βασιλόπιτα ο κάθε τόπος έχει την δική του γαστρονομική παράδοση!

 

Βόρεια Ελλάδα και Θράκη
Η Μσούρα είναι το παραδοσιακό Χριστουγεννιάτικο φαγητό του Μελισσοχωρίου Θεσσαλονίκης, πρόκειται για μία τριλογία από χοιρινό κρέας, μοσχάρι και
κοτόπουλο σιγοβρασμένο με λαχανικά και ρύζι στον φούρνο.

Μσούρα: Παραδοσιακό Χριστουγεννιάτικο φαγητό!
Κάθε Χριστούγεννα όλα τα σπίτια του Μελισσοχωρίου (βρίσκεται στο Δήμο Μυγδονίας, Νομός Θεσσαλονίκης) μαγειρεύουν το παραδοσιακό τους φαγητό, τη Μσούρα.

Μαγειρεύεται με χοιρινό κρέας, μοσχάρι και κοτόπουλο σιγοβρασμένο με λαχανικά και ρύζι στο φούρνο.

Τα υλικά της: ● 2 κιλά χοιρινό κρέας ● 2 κιλά μοσχάρι ● 1 κοτόπουλο ● Λαρδί (χοιρινό λίπος) ● 5 κιλά πράσα ● 1 ρίζα σέλινο ● 2 κουταλιές λάδι ● Κόκκινο πιπέρι ● Αλάτι Η γέμιση: ● Λίγο λάδι ● 1 κρεμμύδι ● Συκωτάκια κότας ● 1 φλιτζάνι τσαγιού ρύζι ● 1 χούφτα σταφίδες ● Αλάτι – πιπέρι ● Λίγα κάστανα ψημένα

Προετοιμασία: 1. Καθαρίζουμε τα πράσα, τα κόβουμε σε μικρά κομμάτια (3 εκ. περίπου), τα πλένουμε, τα στραγγίζουμε, τα τρίβουμε με αλάτι και πιπέρι και τα αφήνουμε αρκετές ώρες να στραγγίξουν. 2. Καβουρδίζουμε το κρεμμύδι, ρίχνουμε κομμένα τα συκωτάκια, 4-5 ψημένα κάστανα κομμένα σε κομματάκια, 1 κούπα ρύζι, 1/2 ποτήρι νερό, αλάτι, πιπέρι, σταφίδες

. Γεμίζουμε την κότα, τη ράβουμε και της δένουμε τα πόδια.

Εκτέλεση: 1. Στρώνουμε το χοιρινό λίπος σε μία μεγάλη κατσαρόλα, ή στη γάστρα, και σκεπάζουμε με μία στρώση πράσα. Πάνω στα πράσα τοποθετούμε το κρέας (χοιρινό και μοσχάρι) και πάνω από αυτό βάζουμε το γεμιστό κοτόπουλο. 2. Στη συνέχεια, βάζουμε άλλη μία στρώση από πράσα και κρέας και σκεπάζουμε το κοτόπουλο με πράσα. 3. Ρίχνουμε αλάτι, πιπέρι και λάδι και βάζουμε το φαγητό στο φούρνο. 4. Το ψήνουμε πρώτα για 1 ώρα στους 220 °C και άλλες 5 ώρες στους 150 °C. Καλή επιτυχία!!!

Οι «Σαρμάδες», ή αλλιώς ποντιακοί λαχανοντολμάδες είναι ένα παραδοσιακό έδεσμα που πρωταγωνιστεί στα τραπέζια των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς στον Πόντο  και είναι πεντανόστιμοι.

Οι ποντιακοί λαχανοντολμάδες είναι άλλο ένα γιορτινό φαγητό που έχει συμβολική σημασία καθώς το τύλιγμα των φύλλων του λάχανου συμβολίζει τα σπάργανα του Χριστού.

Στις βόρειες περιοχές της Ελλάδας, το χοιρινό κρέας σερβίρεται συχνά με λάχανο τουρσί.

Σας δίνουμε την παραδοσιακή συνταγή

Υλικά

1 λάχανο μεγάλο (ή λάχανο τουρσί)

Για τη γέμιση

½ κιλό κιμά χοιρινό
½ κιλό κιμά μοσχαρίσιο
1 φλ. ρύζι
3 μέτρια κρεμμύδια
1 ματσάκι μαϊντανό
μοσχοκάρυδο
αλάτι
πιπέρι
ελαιόλαδο
Για τη σάλτσα

2 κουτιά κονκασέ (ή φρέσκες ντομάτες)
αλάτι
πιπέρι
κανέλλα

Εκτέλεση

Φτιάχνουμε τη γέμιση ζυμώνοντας όλα τα υλικά με τον κιμά.
Παίρνουμε ένα-ένα φύλλο λάχανο και τυλίγουμε τους σαρμάδες (σε μέγεθος παλάμης) βάζοντας γέμιση.
Τοποθετούμε τους σαρμάδες στην κατσαρόλα αφού πρώτα βάλουμε μέσα λίγο λάδι και στρώσουμε τον πάτο με λίγα φύλλα λάχανου.
Έπειτα περιχύνουμε με τη σάλτσα της ντομάτας (στην οποία έχουμε προσθέσει κανέλλα, πιπέρι και αλάτι).
Εάν το λάχανο δεν είναι τουρσί, στύβουμε ένα λεμόνι και ρίχνουμε το χυμό στην κατσαρόλα.
Τοποθετούμε ένα πιάτο πάνω στους σαρμάδες πριν κλείσουμε την κατσαρόλα και ψήνουμε σε μέτρια θερμοκρασία για μία ώρα περίπου.
Αν χρειαστεί συμπληρώνουμε βραστό νερό.

Πηγή συνταγής : Pontosnews.gr

 

Στον Έβρο την παραμονή των Χριστουγέννων, στο τραπέζι υπήρχαν εννέα διαφορετικά εδέσματα, άβραστα και νηστίσιμα, συμβολίζοντας την αφθονία φαγητών όλο τον χρόνο.

Μπάμπω: Το πιο νόστιμο θρακιώτικο έθιμο

Το έθιμο της μπάμπως είναι ένα έθιμο που οι περισσότερες οικογένειες της Θράκης τηρούν μέχρι και σήμερα, αφού δεν έχει αξία μόνο λόγω παράδοσης, αλλά είναι και ένα πεντανόστιμο φαγητό που ξετρελαίνει μικρούς και μεγάλους!

Παραμονή των Χριστουγέννων σε όλα τα χωριά της Θράκης ξεκινούσε το σφάξιμο των γουρουνιών, καθώς τότε ήταν που έληγε η σαραντάμερη νηστεία των Χριστουγέννων και οι οικογένειες μπορούσαν να καταναλώσουν και πάλι κρέας. Το σφάξιμο των γουρουνιών ήταν παλιό έθιμο, κατάλοιπο κάποιας ειδωλολατρικής λατρείας. Οι Ρωμαίοι στις 17-25 Δεκεμβρίου, θυσιάζανε χοίρους στον Κρόνο και στη Δήμητρα, για να δώσει η γη καλούς και πλούσιους καρπούς.

Από το γουρούνι που σφαζόταν δεν πετιόταν τίποτα. Τα “καλά” κομμάτια κρέατος αλατιζόταν και διατηρούνταν για αργότερα, ενώ από τα εντόσθια και σικώτια του χοίρου, κομμάτια δηλαδή που έπρεπε να καταναλωθούν άμεσα, οι νοικοκυρές έφτιαχναν αυτό το μοναδικό έδεσμα, τη Μπάμπω, που είναι το έντερο του γουρουνιού γεμιστό με κρέας, ρύζι και μπαχαρικά.

Στο παρελθόν ψηνόταν καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας σε σιγανή φωτιά για να είναι έτοιμο όταν θα γύριζε η οικογένεια από την εκκλησία. Γι’ αυτό η μπάμπω έχει καθιερωθεί ως ένας παραδοσιακός µεζές για το πρωί των χριστουγέννων. 

“Μπάμπω σημαίνει “γιαγιά” ή “μαμή”, κάποιο πρόσωπο δηλαδή με μεγάλο κύρος στη κοινωνία. Δεν υπάρχει επίσημη βιβλιογραφία για το πώς συνδέεται αυτή η λέξη με αυτό χριστουγεννιάτικο φαγητό, όποτε εάν οι αναγνώστες μας μπορούν να μας διαφωτίσουν, είναι απολύτως ευπρόσδεκτοι!

Υλικά

  1. Έντερα *
  2. 1 kg κρέας μοσχάρι
  3. 1 kg κρέας χοιρινό
  4. συκώτι (300 gr)
  5. 2 πράσα ψιλοκομμένα
  6. λίγο παστό
  7. ρύζι (2 χουφτίτσες) ή πλιγούρι  χοντροκομμένο
  8. μαύρο πιπέρι, ρίγανη, κύμινο, μπαχάρι, αλάτι (κατά βούληση), λίγο κόκκινο πιπέρι και λίγο αλάτι (1 ½ κουτάλι σούπας)
  9. 1 μικρό ποτηράκι νερό στο μείγμα για να διευκολύνει το γέμισμα.
  10. 1 χωνί

Εκτέλεση

50 Minutes

  1. Κόβουμε σε μικρά κομματάκια το κρέας, ικανά να χωρούν στο χωνί που θα χρησιμοποιήσουμε κατά το γέμισμ

    Κόβουμε τα πράσα σε πολύ ψιλά κομματάκια.

    Ρίχνουμε το ρύζι στο μείγμα, τα μπαχαρικά μας, το νεράκι και αφού τα ανακατέψουμε λίγο, με ένα κουτάλι γεμίζουμε το έντερο (δεν ξεχνάμε να το δέσουμε στην κάτω άκρη, αλλιώς…).

    Αφού τελειώσουμε βγάζουμε το χωνί από το έντερο και δένουμε σφιχτά.

    Ψήνουμε τη μπάμπω ή τη βράζουμε (καλύτερα) στην κατσαρόλα (ή φουφού) σε σιγανή φωτιά (αργά και βασανιστικά όλη τη νύχτα) τρυπώντας την με βελόνι σε κάποια σημεία ώστε να μην ανοίξει κατά το βράσιμο.

    Η μπάμπω τρώγεται άμα τη επιστροφή μας από την εκκλησία (κι όποιος προλάβει πρόλαβε).

    Η μπάμπο δεν λείπει από κανένα θρακιώτικο σπίτι,  χοιρινό με μπόλικα μυρωδικά και μπαχαρικά, το οποίο σιγοβράζει όλο το βράδυ, ώστε να είναι έτοιμο και ζεστό το πρωί, μετά τη θεία λειτουργία των Χριστουγέννων.

Επίσης το μέλι, το κρασί, το μήλο και η πίτα δεν λείπει από κανένα τραπέζι και όλα αυτά έχουν συμβολικό χαρακτήρα!

Ήπειρος

Το γιορτινό τραπέζι περιλαμβάνει λαχανοντολμάδες, πίτες όπως το κουσμέρι, η κρεατόπιτα, η μπατσάρα, η γαλατόπιτα, η γλυκιά κολοκυθόπιτα,και τα μελομακάρουνα, όπως τα αποκαλούν οι Ηπειρώτες.

Λαχανοντολμάδες αυγολέμονο

ΓΙΑ 4 ΜΕΡΙΔΕΣ, 12 ΝΤΟΛΜΑΔΕΣ

ΥΛΙΚΑ

Για το μαγείρεμα

  • λαχανοντολμάδες
  • 100 γρ. μεγάλα φύλλα από λάχανο άσπρο
  • 500 γρ. ζωμός κοτόπουλου ή νερό
  • 80 γρ. κρόκοι, περίπου 4 κρόκοι
  • κoρν φλάουρ
  • χυμός λεμονιού

Για τους λαχανοντολμάδες

  • 400 γρ. φύλλα από λάχανο άσπρο, σε μεγάλα κομμάτια
  • 500 γρ. γέμιση

Για τη γέμιση

  • 500 γρ. κιμάς μοσχαρίσιος
  • 500 γρ. κιμάς χοιρινός
  • 500 γρ. κρεμμύδι, τριμμένο
  • 15 γρ. άνηθος, ψιλοκομμένος
  • 10 γρ. δυόσμος, ψιλοκομμένος
  • 60 γρ. ρύζι γλασέ
  • 8 γρ. αλάτι

ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Για το μαγείρεμα

Τοποθετούμε σε κατσαρόλα τα φύλλα από το λάχανο και έπειτα βάζουμε τους ντολμάδες τον έναν δίπλα στον άλλον με το τυλιγμένο μέρος προς τα κάτω. Ρίχνουμε ζεστό τον ζωμό ή το νερό, ώστε να καλυφθούν οι ντολμάδες και τους σκεπάζουμε  με ένα πιάτο. Σκεπάζουμε την κατσαρόλα και τη βάζουμε στον φούρνο στους 150°C μέχρι να μαγειρευτούν στο εσωτερικό τους και το ρύζι να είναι μαλακό, για 45 λεπτά περίπου. Μπορούμε να κόψουμε έναν ντολμά για να δούμε αν έχει γίνει.

Σουρώνουμε τον  ζωμό και τον βάζουμε σε μια κατσαρόλα σε μέτρια φωτιά για να ετοιμάσουμε  το αυγολέμονο.

Ανακατεύουμε λίγο κορν φλάουρ με νερό και προσθέτουμε στην κατσαρόλα. Φέρνουμε σε βρασμό και αν είμαστε ικανοποιημένοι με την πυκνότητα σιγοβράζουμε για 2 λεπτά ακόμη. Αν όχι, προσθέτουμε ακόμη λίγο κορν φλάουρ.

Προσθέτουμε τον χυμό του λεμονιού.

Τοποθετούμε τους κρόκους σε ένα μπολ και χτυπάμε με το σύρμα ώστε να σπάσουν. Παίρνουμε με μια βαθιά κουτάλα από τον ζωμό και ρίχνουμε με αργή ροή στους κρόκους ενώ παράλληλά ανακατεύουμε με το σύρμα. Αφού ρίξουμε αρκετή ποσότητα ώστε να ζεσταθεί καλά το μείγμα το ρίχνουμε στην κατσαρόλα με τον υπόλοιπο ζωμό και διατηρώντας τη θερμοκρασία σε μέτριο επίπεδο ανακατεύουμε συνεχώς και μέχρι να πήξει λίγο ακόμη.

Ρίχνουμε τη σάλτσα επάνω στους ντολμάδες και την ανακινούμε ώστε να πάει παντού η σάλτσα.

 

Tips: Εναλλακτικά μπορούμε να μαγειρέψουμε το φαγητό σε χαμηλή φωτιά στην εστία.

Για τους λαχανοντολμάδες

Ρίχνουμε λίγα–λίγα τα φύλλα από λάχανο μέσα σε νερό που βράζει να ζεματιστούν. Τα βγάζουμε με τρυπητή κουτάλα, τα απλώνουμε σε πιατέλα και τα αφήνουμε να κρυώσουν. Παίρνουμε ένα-ένα φύλλο (αν είναι μεγάλο, το κόβουμε σε 2 ή 3) και αφαιρούμε το μεσαίο σκληρό νεύρο του. Σε κάθε φύλλο βάζουμε 120 γρ. ποσότητα κιμά και τυλίγουμε τον ντολμά πιέζοντας τα πλαϊνά μέρη του φύλλου προς το κέντρο και ρολάροντας μπροστά για να κλείσει και να γίνει ρολάκι.

Για τη γέμιση

Ανακατεύουμε όλα τα υλικά και τα ζυμώνουμε καλά.

Στα Γιάννενα το αγριογούρουνο σαλμί αλλά και τα κλασικά μπακλαβαδάκια έχουν την τιμητική τους!
Στα Ζαγοροχώρια φτιάχνουν τα «σπάργανα», ένα γλυκό που μοιάζει με τηγανίτες.

 

Κεντρική, Στερεά Ελλάδα και Εύβοια
Το χοιρινό κρέας και η «γουρουνοχαρά» αποτελούσε μία ιεροτελεστία και όλα γιορτινά εδέσματα φτιάχνονταν με βάση το χοιρινό κρέας!
Οι γυναίκες στη συνέχεια καταπιάνονταν να φτιάξουν τη «λίπα» και την «αλευριά», ενώ οι άντρες έτρωγαν την τηγανιά και γλεντούσαν.
Τα διάφορα μέρη του κρέατος προορίζονταν για διαφορετικά φαγητά όπως για λουκάνικα, για πηχτή, για «πασπαλά».

Γουρουνοχαρά

Η Γουρουνοχαρά άρχιζε στα περισσότερα σπίτια του χωριού τις πρώτες μέρες του Δεκέμβρη και διαρκούσε μέχρι το τέλος του μήνα.

Γουρουνοχαρά

Γουρουνοχαρά:

Χαρά μεγάλη και γιορτή σε κάθε σπίτι την ημέρα της σφαγής: διαχωρίζονταν το λίπος από το ψαχνό, τεμαχιζόταν και τα μικρά παιδιά έπαιρναν τη “φούσκα” του γουρουνιού, έβαζαν μέσα κόκκους καλαμποκιού για να είναι θορυβώδης και την έκαναν παιχνίδι μπαλονιού!

Στη συνέχεια βράζανε το λίπος για την εξαγωγή της περίφημης “λίγδας” την οποία αποθήκευαν σε μεγάλα δοχεία.

Πάστωναν το κρέας και το τοποθετούσαν επίσης σε δοχεία με λίπος του περίφημου “καβουρμα”.

Αυτό όμως που απαιτούσε πραγματικά ιδιαίτερη τεχνική ήταν η αφαίρεση και ο καθαρισμός των πολλών μέτρων εντέρου για τα λουκάνικα.

Τα περνούσαν σε “θηλιές”, σε ίσιους και μακρύς “δρογκούς” και τα κρεμούσαν στα ταβάνια ταβάνια για να μην τα φτάνουν οι γάτες και άλλοι… δίποδοι επιδρομείς που με τρόπο “παραγγελτικό”, ταυτόχρονα όμως και τόσο μελωδικό, “απαιτούσαν” τραγουδώντας:

“Τι καλά λουκάνικα,

Πότι τα κάνετι και δεν μας φωνάξετι!

Ας τα κατεβάσουμε,

Να τα… δοκιμάσουμε!”

Και τότε τα κατέβαζαν και ακολουθούσε πραγματικό γλέντι!

Ψησίματα, τηγανίσματα με συκωταριές, τα πνευμόνια, οι τηγανιές και οι τραγανές τσιγαρίδες ευωδίαζαν και κανείς δεν μπορούσε να αντισταθεί στον πειρασμό να δοκιμάσει!

Στα Τρίκαλα ανήμερα των Χριστουγέννων, συνήθιζαν να τρώνε όλοι μαζί «γουρνάδα», δηλαδή ψητό χοιρινό κρέας.
Το βράδυ των Χριστουγέννων ψήνουν κομματάκια χοιρινού, στη θράκα, πασπαλισμένο με μπόλικο αλάτι το «κοντοσούφλι».

Ένα από πιο χαρακτηριστικά έθιμα των Τρικάλων είναι η λεγόμενη «Γουρνοχαρά».

Ανήμερα των Χριστουγέννων, οι πιστοί πηγαίνουν στην εκκλησία κι έπειτα αφού τελειώσει η Θεία Λειτουργία, σε σπίτια και αυλές ψήνουν «τη γουρνάδα». Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα τα παιδιά τα ψάλλουν είτε την παραμονή είτε ανήμερα. Παλαιότερα, η κάθε παρέα που έλεγε τα κάλαντα χτυπούσε τις πόρτες των σπιτιών με ξύλα και μόλις η νοικοκυρά τους άνοιγε κατευθύνονταν στο τζάκι και ανακάτευαν τη φωτιά με το ξύλο, λέγοντας ευχές για τη νέα χρονιά.

Χαρακτηριστικό έθιμο της Πρωτοχρονιάς είναι η βασιλόπιτα. Οι γυναίκες του σπιτιού, κάνουν ζυμάρι, στο οποίο τοποθετούν νόμισμα, ένα κομμάτι κλήμα, άχυρο ή χορταράκι, μία μικρή πέτρα όπως κι ένα σπόρο καλαμποκιού. Στο μεσημεριανό τραπέζι ο νοικοκύρης του σπιτιού θα κόψει τη βασιλόπιτα, αφού πρώτα τη φέρει τρεις φόρες γύρω στο ταψί. Στη συνέχεια θα τη μοιράσει σε κομμάτια με σειρά ηλικίας σε όλα τα μέλη της οικογένειας.

Σε όποιον πέσει το κλήμα θα έχει πολλά σταφύλια, σε όποιον πέσει η μικρή πέτρα θα είναι δυνατός στην υγεία του, ενώ αυτός που θα πετύχει το άχυρο ή το χόρτο θα αποκτήσει πολλά ζώα, αυτός που θα πετύχει το νόμισμα θα γίνει πλούσιος και τέλος αυτός που θα πετύχει τα καλαμπόκι, θα κερδίσει τη φετινή σοδειά.

Ξεχωριστό «χρώμα» έχουν τα Χριστούγεννα για τους Καραγκούνηδες της Θεσσαλίας, τα έθιμα και οι παραδόσεις των ημερών στους οποίους έχουν τις ρίζες τους βαθιά πίσω στο χρόνο.

Η γιορτή των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς ασκούσε ανέκαθεν τεράστια επίδραση στην καραγκούνικη ψυχή, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο εκπαιδευτικός και μελετητής, Ζήσης Τζιαμούρτας.

Την παραμονή οι νοικοκυρές ήταν από νωρίς στο πόδι, προετοιμάζοντας με ιδιαίτερη φροντίδα και λαχτάρα τις κλούρες για τα μικρά παιδιά, που θα τραγουδούσαν στο χωριό την παραμονή, τις αυγοκλούρες, αλλά και τη Χριστουγεννιάτικη κότα.

Την παραγεμιστή κότα, όπως την έλεγαν, που στο εσωτερικό της έβαζαν λίγο ρύζι, σύκα, σταφίδες, εντόσθια από κοτόπουλο και κομμάτια από πρόσφορα για να είναι ευλογημένο το τραπέζι του Χριστού.

Πριν ξημερώσει, κατά τις τρεις, με τα καινούργια τους ρούχα και «καθαροί» από τη νηστεία των 40 ημερών έπαιρναν το δρόμο για την εκκλησία με ξεχωριστή ευλάβεια, για να παρακολουθήσουν τη Θεία Λειτουργία και να πάρουν τη μεταλαβιά.

Όταν τελείωνε η λειτουργία, οι γυναίκες μοίραζαν στους ενορίτες, άλλες μέσα στο ναό, ψωμί, που είχαν στις κανίστρες και τηγανισμένα κοτόπουλα που είχαν σε χωμάτινα πιάτα και άλλες έξω στην αυλή για να πασχίσουν οι ψυχές των πεθαμένων, λέγοντας την ευχή «Χρόνια πολλά και ο Θεός σχωρεσ’».

Όταν όλοι οι χωριανοί έβγαιναν από την εκκλησία, στον αύλειο χώρο, χαρούμενοι και γελαστοί έλεγαν μεταξύ τους «Χρόνια πολλά». Δεν ασπάζονταν οι μικρότερες ούτε οι νύφες τα χέρια των μεγαλυτέρων, όταν μεταλάβαιναν τα άχραντα μυστήρια. Μερικοί δε τουφεκούσαν με τους γκράδες.

Και αυτό, εξηγεί ο κ. Τζιαμούρτας, για να απομακρυνθούν τα κακά πνεύματα που επενεργούν πάντοτε επικίνδυνα στις προσπάθειες των ανθρώπων, όπως πίστευαν.

Το μεσημέρι, όλη η οικογένεια, καθισμένη στην ψάθα γύρω από την τάβλα, έτρωγε την παραγεμιστή κότα και σούπα, αφού πρώτα έκαναν το σταυρό τους. Το γεγονός των Χριστουγέννων δεν το έψελναν μόνο μέσα στην εκκλησία οι Καραγκούνηδες, αλλά και τα μικρά παιδιά, ηλικίας 8-13 ετών, την παραμονή, γυρνώντας σε όλα τα σπίτια του χωριού πριν ακόμα χαράξει καλά.

Νέες ετοιμασίες έκαναν οι νοικοκυρές την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Αργά τα μεσάνυχτα πήγαιναν στη βρύση και την άλειφαν με λίπα, ρίχνοντας νομίσματα, λίγο καλαμπόκι και στάρι. Οι νοικοκυρές σηκώνονταν τα χαράματα για να ζυμώσουν και να ψήσουν την βασιλοκλούρα, που ήταν μια μπουγάτσια από σιταρένιο αλεύρι και πάνω είχε κεντήματα με το ψαλίδι, λουλούδια και σταυρούς.

Μέσα σ’ αυτήν έβαζαν το φλουρί, ένα κλωναράκι κορομηλιάς, ένα σπυρί σιτάρι και λίγες τρίχες από την αγελάδα, σύμβολα ασφαλώς, εξηγεί ο εκπαιδευτικός, που κρύβουν ζωτική δύναμη, που είναι αναγκαία, για να εξασφαλιστεί η αφθονία και η ευημερία.

Όταν ξημέρωνε, όλη η οικογένεια έπαιρνε το δρόμο για την εκκλησία με τα γιορτινά τους ρούχα. Μεγάλος άγιος στις συνειδήσεις των Καραγκούνηδων είναι ο Βασίλειος. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας, γυναίκες μοίραζαν στους ενορίτες τεμάχια βασιλοκλούρας και «πεντακάθαρο τυρί σαν την ψυχή του Άι-Βασίλη», που θα ήταν όλη τη χρονιά βοηθός τους και θα έφερνε ευτυχία στα σπίτια τους.

Οι μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες, αυτή τη μέρα άνοιγαν τα ανατολικά παράθυρα των σπιτιών τους, για να μπει ο καινούργιος χρόνος. Για να είναι δε γερά τα ζώα και ιδιαίτερα τα πρόβατα, ο νοικοκύρης έπαιρνε τη βασιλοκλούρα, που έφτιαχνε γι” αυτά και πήγαινε στο μαντρί, όπου με το τσομπάνη έσπαζε την κλούρα στην πλάτη του κριαριού ή προβατίνας και έδινε μικρά τεμάχια για το καλό στα πρόβατα και τα έτρωγαν.

Το ίδιο έκανε και στο στάβλο των ζώων, όπου έσπαζε στη ράχη της αγελάδας την κλούρα. Το μεσημέρι, καθισμένοι όλοι στην ψάθα γύρω από το σοφρά περίμεναν με μεγάλη αγωνία και λαχτάρα την βασιλοκλούρα. Μόλιςτην έβαζε η νοικοκυρά πάνω στην τάβλα, ο σπιτονοικοκύρης την έκοβε σε ίσια κομμάτια. Ένα για το Χριστό και τα υπόλοιπα για τα μέλη της οικογένειας. Ο καθένας έπαιρνε από ένα κομμάτι.

Όποιος πετύχαινε τις τρίχες της αγελάδας θα έφτιαχνε πολλά ζώα, όποιος το κλωναράκι της κορομηλιάς θα είχε πολλά αμπέλια και δένδρα και όποιος κέρδιζε το σπυρί θα ήταν καλός και ευτυχισμένος γεωργός, με άφθονους καρπούς. Αν πετύχαινε το φλουρί, θα ήταν όλο το χρόνο ευτυχισμένος. Στην τάβλα τοποθετούσαν και ένα κουτάλι και πιρούνι γι’ αυτόν που ήταν στα ξένα, ή το στρατιώτη.

© SanSimera.gr

Στην Στερεά Ελλάδα την μέρα των γιορτών τρώνε χοιρινό με σέλινο, αλλά και κοτόσουπα, όπως επίσης η γαλοπούλα γεμιστή.
Ακόμη παλιότερα έφτιαχναν τις «μπάμπες», που ήταν βρασμένο το παχύ έντερο και παραγεμισμένο με συκώτι, σπλήνα, μυρωδικά και μπαχαρικά.
Η πηχτή και ο πατσάς επίσης είναι γιορτινά εδέσματα, όπως και τα ψητά κρέατα.

Το χριστόψωμο και οι πίτες περιλαμβάνονται στο γιορτινό τραπέζι.

Μελομακάρονα, δίπλες, καρυδόπιτα, γαλατομπούρεκο, ραβανί και κουραμπιέδες είναι τα γλυκά των γιορτών.

 

Πελοπόννησος
Και εδώ πρωταγωνιστεί το γουρουνόπουλο ψημένο στο φούρνο.
Η κρεατόπιτα είναι κλασικό χριστουγεννιάτικο έδεσμα στην Αρκαδία.

Το ζύμωμα της χριστουγεννιάτικης κουλούρας αποτελεί ολόκληρη τελετουργία!

Στη Σπάρτη, οι νοικοκυρές πλάθουν με υπομονή την κουλούρα και τη κάνουν σε σχήμα σταυρού και όχι στρογγυλό.
Κάθε άκρη τη στολίζουν με αμύγδαλα και καρύδια.

Στην Μάνη τα «λαλάγγια» ή «τηγανίδες» ήταν το αγαπημένο χριστουγεννιάτικο γλυκό, όπως οι λουκουμάδες και οι δίπλες.

 

Επτάνησα
Στην Κεφαλονιά «πουτρίδα» είναι χοιρινό με «κάβολε» ή με «μάπα» δηλαδή κουνουπίδι ή λάχανο.

Κόκορας ή βοδινό μακαρονάδα παραδοσιακά από την Λευκάδα.
Επίσης φτιάχνουν την κουλούρα, ένα είδος ψωμιού αλλά και την λαδόπιτα.


Δωδεκάνησα
Το χοιρινό περιλαμβανόταν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι.

Στη Ρόδο απαραίτητα στο γιορτινό τραπέζι σερβίρονται τα «γιαπράκια», ντολμαδάκια δηλαδή.

Στην Σάμο τρώνε τα χοιροσφάγια και η πηχτή, που ήταν βρασμένο χοιρινό κρέας με λεμόνι, το οποίο έπηζε λόγω του λίπους και το έτρωγαν ανήμερα τα Χριστούγεννα.

Στην Σύρο ένα έθιμο θέλει να τρώνε κουνουπιδιού ή μπρόκολο και ψάρι την παραμονή των Χριστουγέννων.

Στον Πόρο χοιρινό με σέλινο ήταν η νησιώτικη εκδοχή του χριστουγεννιάτικου τραπεζιού.

Στην Μυτιλήνη φτιάχνουν πλατσέδα, γλυκά πιτάκια με καρύδι .

Τα αμυγδαλωτά και οι δίπλες γλυκαίνουν σε όλα τα νησιά το γιορτινό τραπέζι.

 

Κρήτη
Μετά την εκκλησία μοιράζουν κρέας, κρασί και κουλούρι.

Στο Λασίθι ανήμερα τα Χριστούγεννα τρώνε τηγανητό συκώτι.

Στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι υπάρχει οπωσδήποτε το χοιρινό κρέας, όπως το γουρουνόπουλο στον ξυλόφουρνο με λεμονόφυλλα, αλλά και τις επόμενες ημέρες το κρέας δεν λείπει.

Τα λουκάνικα, απάκια, σύγκλινο, οι «τσιγαρίδες» αλλά και η γαλοπούλα είναι αγαπημένα χριστουγεννιάτικα εδέσματα.

Το Χριστόψωμο, η γιαουρτόπιτα, σαρικόπιτες αλλά και οι σφακιανές πίτες!

Μπουμπάρια

Ενα μπελαλίδικο αλλά πεντανόστιμο πιάτο, που μαγειρεύεται το χειμώνα στη Στερεά Ελλάδα, και αξίζει να δοκιμάσετε

Ενα μπελαλίδικο αλλά πεντανόστιμο παραδοσιακό πιάτο, το οποίο μαγειρεύεται στη Στερεά Ελλάδα την περίοδο των Χριστουγέννων, που αξίζει να δοκιμάσετε εφόσον το βρείτε, είναι τα μπουμπάρια. Θυμίζουν κάτι από λουκάνικο, συκωταριά, σπληνάντερο, και σερβίρονται ως κύριο πιάτο ή ως μεζές για κρασάκι.

Υλικά

1/2 κιλό πλιγούρι (ή μπλουγούρι, δηλαδή χοντροκομμένο σιτάρι) ή ρύζι Καρολίνα

εντόσθια χοιρινού (πνευμόνι, καρδιά και τα λίπη τους -τοπ.: έγκλισσες) ή μικρού αρνιού

1/2 κιλό χοιρινός κιμάς χοντροκομμένος

το παχύ έντερο του χοιρινού καλοπλυμένο

αλάτι, μοσχοπίπερο, λίγο μοσχοκάρυδο, ρίγανη

1/2 κιλό πράσο ψιλοκομμένο

Φλούδες πορτοκαλιού ψιλοκομμένες

1,2 κρεμμυδάκια φρέσκα ψιλοκομμένα

λίγο λάδι

Εκτέλεση

Αφού ζεματίσετε και ψιλοβράσετε τα εντόσθια, τα κόβετε σε μικρά κομμάτια, κατά προτίμηση στο ξύλο μαγειρικής, με τη βοήθεια ενός ψαλιδιού ή ενός μαχαιριού και τα τοποθετείτε σε μια λεκανίτσα μαζί με τον χοντροκομμένο κιμά και τα υπόλοιπα υλικά, αλατοπιπερώνετε και προσθέτετε τα μπαχαρικά.

Στη συνέχεια θα γεμίσετε το έντερο, όπως περίπου το λουκάνικο, με το χέρι ή με μια «μπουρού», δηλαδή ένα μεταλλικό χωνί, χωρίς να τα πολυγεμίσετε  γιατί στο ψήσιμο μπορεί να ανοίξουν ,δένοντας τις άκρες με σχοινάκι.

Τοποθετείτε σε ταψάκι, αλείφετε με λίγο λάδι ή «λίπα» (χοιρινό λίπος) ή φυτικό βούτυρο και κεντάται με χοντρή βελόνα τα γεμιστά «μπουμπάρια».

Στη συνέχεια ψήνετε στο φούρνο στους 200 βαθμούς Κελσίου για περίπου 1 1/2 ώρα. Είναι εξίσσου νόστιμα ζεστά ή κρύα και συνοδεύονται απαραίτητα από κρασί , τυριά και πράσινη σαλάτα.

 

 

 

 

 

 

Tags

Related Articles

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to top button
Close