Πολιτισμός

Δήμος Δομοκού : Σημαντικά ευρήματα στις ανασκαφές στην Κουτρουλού Μαγούλα

 

Με εντυπωσιακά και ιδιαίτερα σημαντικά αποτελέσματα, συμπληρώθηκε την περασμένη βδομάδα, η δέκατη ανασκαφική περίοδος του προγράμματος Αρχαιολογίας και Αρχαιολογικής Εθνογραφίας της Κουτρουλού Μαγούλας, σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού.

«Ανάμεσα στα φετινά ευρήματα, διακρίνεται η ολοκλήρωση της αποκάλυψης ενός εντυπωσιακού κτιρίου της Μέσης Νεολιθικής, το οποίο βρέθηκε στο ψηλότερο σημείο του οικισμού. Οι πέτρινοι τοίχοι του έχουν εξωτερικά διαστάσεις 9.50×8.50 μ. περίπου, καθιστώντας το ένα από τα μεγαλύτερα αυτής της εποχής που έχουν βρεθεί στον ελλαδικό χώρο. Για τους τοίχους του χρησιμοποιήθηκαν πέτρες πάνω από ένα μέτρο ύψος, σε αντίθεση με τα άλλα κτίρια του οικισμού. Το μεγάλο αυτό, μάλλον κοινοτικό και ίσως και μνημειακό για την εποχή κτίριο, είχε ακόμη έναν εξωτερικό, εντυπωσιακό τοίχο αντιστήριξης. Σε ανώτερο επίπεδο και στον ίδιο περίπου χώρο, κτίστηκε αργότερα ένα ακόμη κτίριο», πληροφορεί με σχετική ανακοίνωσή του το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού.

«Ο ρόλος και η χρήση του κτιρίου είναι ακόμη άγνωστα. Φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκε για πολλά χρόνια και ότι υπέστη μια σειρά από επισκευές και τροποποιήσεις. Σε κάποιες από τις φάσεις του, στο κτίριο συμβίωναν άνθρωποι και οικόσιτα ζώα», συμπληρώνει το ΥΠΠΟΑ για το εύρημα στον τεχνητό γήλοφο της Κουτρουλού Μαγούλας, έκτασης περίπου 37 στρ. και ύψος 6,6 μ., που βρίσκεται εντός των ορίων του χωριού Βαρδαλή, κοντά στο Νέο Μοναστήρι Φθιώτιδας. «Ουσιαστικά», διευκρινίζει το ΥΠΠΟΑ, «πρόκειται για οικισμό που κατοικήθηκε στη Μέση Νεολιθική (6000-5800 π.Χ. περίπου), ενώ κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (15ος-14ος αιων. π.Χ.) και κατά τον 12ο αιώνα μ.Χ. χρησιμοποιήθηκε για ταφές».

Ένα από τα σημαντικά ευρήματα

Ένα ακόμα σημαντικό εύρημα, είναι «ένα συγκρότημα κλειστών κεραμικών κλιβάνων το οποίο βρέθηκε στις παρυφές του οικισμού και το οποίο είχε υποστεί καύση». Σύμφωνα πάντα με το ΥΠΠΟΑ, «ένας από τους κλιβάνους διατηρεί πολύ καλά το δάπεδο και μέρος των τοίχων του που ήταν επιχρισμένοι με κονίαμα, όπως πιθανόν και η θόλος του. Ο κλίβανος εδραζόταν σε πήλινη επιχρισμένη πλατφόρμα. Στον ίδιο χώρο βρέθηκαν κεραμικά αγγεία που είχαν υποστεί ατελή καύση. Το σημαντικό και σπάνιο αυτό εύρημα, μαρτυρεί την εξειδικευμένη τεχνολογική γνώση των νεολιθικών κατοίκων του οικισμού», δήλωσε η Νίνα Κυπαρίσση-Αποστολίκα η οποία συνδιευθύνει την ανασκαφή με τον καθηγητή Δρ. Γιάννη Χαμηλάκη (Πανεπιστήμιο Μπράουν, ΗΠΑ), αναφέρει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ, όπως σημειώνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.

«Τέλος, οι φετινές ανασκαφές, απέδειξαν πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ο οικισμός περιβαλλόταν από περιμετρικές τάφρους, μεγάλα, μάλλον κοινοτικά έργα με πολλές κοινωνικές, συμβολικές και πρακτικές λειτουργίες. Αποκαλύφθηκε, κατά τις φετινές ανασκαφές, ένα τμήμα μιας τέτοιας μεγάλης τάφρου, σε βάθος 4 μ. περίπου από τη σημερινή επιφάνεια. Φαίνεται ότι το αρχικό βάθος του ήταν περίπου 2 μ., ενώ το πλάτος του τουλάχιστον 4 μ., και σε άλλα σημεία πολύ μεγαλύτερο», προσθέτει η ανακοίνωση του υπ. Πολιτισμού. Παράλληλα, εξηγεί ότι «οι κάτοικοι της Νεολιθικής είχαν κόψει το φυσικό υπόβαθρο και δημιούργησαν σκαλοπάτια εντός της τάφρου, για να διευκολύνουν το σκάψιμο, αλλά και για να μπορούν να πάρουν νερό απ’ αυτό ή ίσως και πηλό. Δεδομένου του μεγέθους του οικισμού, ο χρόνος και η προσπάθεια που επενδύθηκε στη δημιουργία και τη συντήρηση αυτών των τάφρων, είναι εντυπωσιακά. Τα έργα αυτά θα συνιστούσαν ένα κεντρικό στοιχείο στην υλική και κοινωνική ζωή της κοινότητας», δήλωσε ο Γιάννης Χαμηλάκης. Η ανασκαφική έρευνα στην ίδια θέση, απέδωσε επίσης αρκετά πήλινα ειδώλια, όπως και ομοιώματα οικίσκων, που προστέθηκαν στην ήδη εντυπωσιακή – σε αριθμό και ποικιλία – συλλογή ειδωλίων που ξεπερνά τα 400. 

«Με παράσταση δίπλα στις τομές, την οποία παρακολούθησαν περίπου 200 κάτοικοι της περιοχής, έκλεισε η ανασκαφική περίοδος. Ο τίτλος της ήταν ‘Γυναίκα’, ένα έργο που συνδύασε αρχαιολογικές ερμηνείες με σημερινές αναφορές στη σχέση των φύλων», ενημερώνει η ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ. Επίσης, «συνεχίστηκε και φέτος η συστηματική έρευνα αρχαιολογικής εθνογραφίας. Είναι ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε επίσημα το 2010 ως συνεργασία της εφορείας αρχαιοτήτων Φθιώτιδας και Ευρυτανίας και του Πανεπιστημίου Μπράουν και με διετή συμμετοχή του Πανεπιστημιακού Κολλεγίου Λονδίνου (UCL) με επικεφαλής τον Δρ. Βασίλη Τσάμη. Η συνεργασία τελεί υπό την αιγίδα της Βρετανικής Σχολής Αθηνών. Στη φετινή περίοδο συμμετείχαν φοιτητές και αρχαιολόγοι από πανεπιστήμια και άλλα ιδρύματα της Ελλάδας, των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ολλανδίας, και της Ταΐβάν», καταλήγει το ΥΠΠΟΑ στην ανακοίνωσή του.

Νεολιθικός οικισμός Κουτρουλού Μαγούλας: Νέες αποκαλύψεις

Πως ζούσαν οι νεολιθικοί πληθυσμοί στη Φθιώτιδα; Η οργανωμένη κοινωνία, το πλήθος ειδωλίων και η ανακάλυψη ενός από τους πρώτους θολωτούς μυκηναϊκούς τάφους.

neolithikos-oikismos-koutroulou-magoulas-nees-apokalupseis

   Τέσσερις αιώνες είχαν πέσει έξω όσοι χρονολόγησαν τον νεολιθικό οικισμό της Κουτρουλού Μαγούλας στη Φθιώτιδα στο 5.500 π.Χ. Νεότερες έρευνες «ανεβάζουν» τη χρονολόγηση γύρω στο 5.900 π.Χ. Εκεί, σύμφωνα με τα στοιχεία που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη, ζούσαν άνθρωποι της νεολιθικής περιόδου σε έναν οργανωμένο οικισμό με κοινές γιορτές, κοινό φαγητό και έντονη συλλογικότητα. Αυτό μαρτυρούν τα ευρήματα, μεταξύ των οποίων και ένας απίστευτα μεγάλος αριθμός ειδωλίων, τα περισσότερα που έχει δώσει ποτέ θέση στη νεολιθική περίοδο.

Ενας οικισμός σε τρίστρατο

Που βρίσκεται, αλήθεια, η Κουτρουλού Μαγούλα; «Η Κουτρουλού Μαγούλα βρίσκεται σε ένα “τρίστρατο” που συνδέεται και με τη Φθιώτιδα και με την ανατολική και τη δυτική Θεσσαλία. Ακριβώς λόγω της σπουδαιότητας της θέσης, την ελληνιστική εποχή κατασκευάστηκε το κάστρο της Πρόερνας, το οποίο έχει αναδειχθεί με το Γ’ ΚΠΣ» αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ η επίτιμη διευθύντρια του υπουργείου Πολιτισμού, Νίνα Κυπαρίσση που ερευνά την περιοχή από το 2001, ενώ από το 2010 (ανεπίσημα από το 2009) συνδιευθύνει με τον Γιάννη Χαμηλάκη, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, τις έρευνες που υλοποιούνται στο πλαίσιο προγράμματος συνεργασίας της αρχαιολογικής υπηρεσίας και του αγγλικού πανεπιστημίου, μέσω της Βρετανικής Σχολής Αθηνών.

Η ανακάλυψη από τους πρώτους μυκηναϊκούς θολωτούς τάφους με δρόμο

Σημαντικός σταθμός στην πορεία της έρευνας ήταν ο θολωτός τάφος που εντοπίστηκε στην περιοχή το 2012 και αρχικά δεν ήταν σαφές αν ανήκε στην Εποχή του Χαλκού ή του Σιδήρου. «Τώρα ξέρουμε σίγουρα, με βάση την κεραμική που έχουμε αναλύσει, ότι είναι της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, δηλαδή ότι είναι Μυκηναϊκός και μάλιστα από τους πρώτους μυκηναϊκούς θολωτούς, με δρόμο. Έχουμε επίσης ταφές από τον 12ο αιώνα μΧ, επομένως φαίνεται ότι η θέση είχε ιδιαίτερη σημασία, ένα βάρος μνημονικό για τους ανθρώπους της περιοχής και σε υστερότερους αιώνες» πληροφορεί ο καθηγητής.

Φαίνεται πάντως ότι η συλλογικότητα ήταν χαρακτηριστικό των νεολιθικών κατοίκων του οικισμού. «Ανάμεσα στα σπίτια υπήρχαν ανοιχτοί ή μισοστεγασμένοι χώροι, στους οποίους εντοπίστηκε μεγάλη πληθώρα υλικών, ειδώλια, κεραμική, κατάλοιπα ζώων και άλλα, που πιθανόν υποδεικνύουν ότι τα σπίτια τα είχαν μόνο για να τα κατοικούν. Ίσως λοιπόν σε αυτούς τους υπαίθριους ή ημιυπαίθριους χώρους πραγματοποιούσαν όλες τις δραστηριότητές τους, ενδεχομένως να είχαν κοινές γιορτές, κοινό φαγητό, γι’ αυτό βρέθηκαν τόσα πολλά κατάλοιπα» σημειώνει η κ. Κυπαρίσση,

Τα ειδώλια της Κουτρουλού Μαγούλας

Μια ξεχωριστή κατηγορία ευρημάτων αποτελούν τα ειδώλια της Κουτρουλού Μαγούλας. Πάνω από 300 έχουν έρθει στο φως από την αρχή των ανασκαφών, δηλαδή από το 2001, κάποια ολόκληρα και κάποια θρυμματισμένα, μάλιστα τις περισσότερες φορές εσκεμμένα. «Πολλά ειδώλια είναι ξεκάθαρο ότι τα έσπαγαν επίτηδες, ένα φαινόμενο που συναντάται συχνά στις νεολιθικές θέσεις του βαλκανικού χώρου. Ως προς την ερμηνεία τους, υπάρχουν διάφορες ενδιαφέρουσες εξηγήσεις που παραπέμπουν όχι μόνο στη διακίνηση των θραυσμάτων, αλλά και σε πιθανές τελετές που γίνονταν στην κοινότητα. Πάντως, πέρα από τις διαδικασίες κοινωνικής συναναστροφής και ανταλλαγής, συμποσίων ή άλλων, το θραύσμα σε συνδέει και μνημονικά με τους ανθρώπους που ήσουν μαζί, καθώς και με την τελετή στην οποία συμμετείχες» εξηγεί ο κ. Χαμηλάκης.

Ο ίδιος εξηγεί ότι μέχρι σήμερα δεν έχουμε θέσεις στην ελληνική νεολιθική που να έχουν δώσει τόσα πολλά ειδώλια. Πέρα όμως από την ποσότητα, σημαντική είναι και η ποικιλία των τύπων τους. «Εκτός από τους συνηθισμένους ανθρωπόμορφους τύπους, έχουμε και άλλους που δεν εντάσσονται εύκολα στους γνωστούς. Πολλά από τα ειδώλια συνδυάζουν ανθρώπινα και ζωόμορφα χαρακτηριστικά, μια υβριδική μορφή δηλαδή, όπως αυτή που συναντάμε σε τύπους με στοιχεία ανθρώπου και πουλιού, ενώ έχουμε και άλλους που αντιπροσωπεύουν φανταστικά όντα. Όλα αυτά είναι ενδιαφέροντα, γιατί δείχνουν ότι η ορολογία που συνήθως χρησιμοποιούμε για τα ανθρωπόμορφα ειδώλια είναι κάπως προβληματική, καθώς δεν περιλαμβάνει τύπους οι οποίοι δεν ανήκουν στην αναπαράσταση της ανθρώπινης μορφής» καταλήγει.

Οι μελέτες και οι ανασκαφές στην Κουτρουλού Μαγούλα θα συνεχιστούν στο νέο ερευνητικό πρόγραμμα 2015- 2019.

Η Βρετανική Σχολή Αθηνών

Από την ίδρυσή της, το 1886, η Βρετανική Σχολή Αθηνών έχει πραγματοποιήσει υπό την εποπτεία της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, πλήθος ανασκαφών σε σημαντικές θέσεις στην Ελλάδα και την Κύπρο, όπως τη Σπάρτη, τη Φυλακωπή της Μήλου και την Κνωσό όπου συνεχίζει να διατηρεί ένα Κέντρο Μελετών, που ιδρύθηκε από τον σερ Άρθρουρ Έβανς, το 1905. Στη φετινή ανοικτή εκδήλωση για τον ετήσιο απολογισμό του επιστημονικού έργου της στην Ελλάδα, που πραγματοποιεί κάθε χρόνο η Σχολή, ομιλητές θα είναι η καθηγήτρια Κάθριν Μόργκαν, διευθύντρια της Βρετανικής Σχολής, η οποία θα παρουσιάσει το αρχαιολογικό έργο και τις δραστηριότητες της Σχολής κατά το 2014 και o καθηγητής Γιάννης Χαμηλάκης (Πανεπιστήμιο του Southampton) που θα παρουσιάσει την ομιλία

 

 

Πηγή: iefimerida.gr –thetoc.gr

Tags

Related Articles

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Back to top button
Close