Αντιμέτωποι με νέες αυξήσεις στις ασφαλιστικές εισφορές βρίσκονται περίπου 1.400.000 ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι, επιστήμονες και αγρότες, την ώρα που η πλειονότητά τους εξακολουθεί να έχει οφειλές προς τον ΕΦΚΑ.
Προθεσμία έως 31 Ιανουαρίου για αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας
Μέχρι και τις 31 Ιανουαρίου 2026, οι μη μισθωτοί έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν μεταβολή ασφαλιστικής κατηγορίας, βάσει της οποίας θα καταβάλλουν τις εισφορές τους για το νέο έτος.
Η σχετική ηλεκτρονική υπηρεσία του ΕΦΚΑ, με τίτλο
«Επιλογή Ασφαλιστικής Κατηγορίας Κύριας Ασφάλισης, Επικουρικής Ασφάλισης και Εφάπαξ Παροχών»,
έχει τεθεί σε λειτουργία από τις 10 Δεκεμβρίου 2025.
Σύμφωνα με τον ΕΦΚΑ:
- Αίτηση πρέπει να υποβάλουν και όσοι έχουν παράλληλη μισθωτή απασχόληση, εφόσον επιθυμούν αλλαγή κατηγορίας.
- Η επιλεγείσα κατηγορία θα ληφθεί υπόψη κατά την εκκαθαριστική διαδικασία, ενώ έως τότε αναστέλλεται η έκδοση ειδοποιητηρίων εισφορών.
- Σε περίπτωση μη υποβολής αίτησης, παραμένει ενεργή η κατηγορία του προηγούμενου έτους.
Στα ύψη οι οφειλές – Χιλιάδες χωρίς σύνταξη
Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΝΥΠΕΚΚ,
7 στους 10 ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες χρωστούν στον ΕΦΚΑ, με αποτέλεσμα περίπου 300.000 ασφαλισμένοι να αδυνατούν να λάβουν σύνταξη λόγω συσσωρευμένων οφειλών.
Διαδοχικές αυξήσεις εισφορών έως το 2026
Οι ασφαλιστικές εισφορές για τους μη μισθωτούς έχουν αυξηθεί σωρευτικά σημαντικά τα τελευταία χρόνια:
- +9,6% από 1/1/2023
- +3,46% από 1/1/2024
- +2,7% από 1/1/2025
- Επίκειται αύξηση +2,6% από 1/1/2026
Συνολικά, την τριετία 2023–2024–2025, η αύξηση φτάνει το 18,36%, επιβαρύνοντας περαιτέρω το εισόδημα των επαγγελματιών.
Η «παγίδα» της πρώτης ασφαλιστικής κατηγορίας
Περισσότεροι από 1.000.000 μη μισθωτοί παραμένουν στην πρώτη ασφαλιστική κατηγορία, η οποία προσφέρει χαμηλότερες εισφορές, αλλά οδηγεί σε εξαιρετικά χαμηλές συντάξεις.
Ενδεικτικά:
- Μετά από 40 χρόνια εισφορών, οι συντάξεις της πρώτης κατηγορίας μετά βίας ξεπερνούν τα 800 ευρώ.
- Παρά ταύτα, 9 στους 10 επαγγελματίες παραμένουν στην ίδια κατηγορία για το μεγαλύτερο μέρος του ασφαλιστικού τους βίου.
Οι ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης προειδοποιούν ότι το «δέλεαρ» των χαμηλών εισφορών οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε συντάξεις έως 890 ευρώ μεικτά, ακόμη και με 40 έτη ασφάλισης.
Γιατί η ζημιά δεν διορθώνεται στο τέλος
Ακόμη και αν ένας ασφαλισμένος επιλέξει:
- υψηλότερη εισφορά λίγο πριν τη συνταξιοδότηση,
η αύξηση στη σύνταξη είναι περιορισμένη και δεν αντισταθμίζει τα χαμένα χρόνια χαμηλών εισφορών.
Παράλληλα:
- Η ασφαλιστική κατηγορία κάθε Ιανουάριο επηρεάζει άμεσα το κόστος εξαγοράς πλασματικών ετών.
- Μετά την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης, η εισφορά προσαυξάνεται:
- κατά 50% για τον κλάδο κύριας σύνταξης ή
- κατά 40% για κύρια σύνταξη και επικουρική.
- Η υψηλή κατηγορία συνεπάγεται υψηλότερο κόστος με περιορισμένη ανταπόδοση, ειδικά για τους απασχολούμενους συνταξιούχους.