Το αγριοκρέμμυδο είναι το πρωτοχρονιάτικο γούρι που έχει τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα. Οι αρχαίοι το αποκαλούσαν «αλεξιφάρμακο» (μέσο προστασίας από το κακό), πιστεύοντας ότι προστάτευε από αρρώστιες, καταστροφές και βασκανίες.
Οι Ονομασίες και η Προέλευση
Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, σε πολλά μέρη της Ελλάδας, έξω από τις πόρτες των σπιτιών κρεμιέται μια «αγιοβασιλίτσα». Αναλόγως την περιοχή, το φυτό έχει διαφορετικές ονομασίες: αγριοκρεμμύδα, αρχιδόσκιλλα, βασιλοκουτσούνα ή μποτσίκι είναι μερικές από αυτές.
Στην όψη θυμίζει μεγάλο κρεμμύδι και φυτρώνει σε παραθαλάσσιες περιοχές, καθώς και σε λιαζόμενα, βραχώδη εδάφη με λιγοστή υγρασία. Τα ζώα δεν το τρώνε, καθώς περιέχει δηλητήριο που προκαλεί δερματικό ερεθισμό κατά την επαφή.
Ένα Έθιμο με Βαθιές Ρίζες
Η τοποθέτηση του βολβού στην εξώπορτα κάθε πρώτη του νέου έτους κρατά από την αρχαιότητα. Υπάρχουν μάλιστα αναφορές ότι ο συγκεκριμένος βολβός ήταν καρφωμένος καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου στην πόρτα του σπιτιού του Πυθαγόρα. Ήταν συνώνυμο της γιατρειάς και χρησιμοποιούνταν ως ισχυρό φυλαχτό.
Γιατί Θεωρείται Γούρι;
Η ιδιότητα που κάνει την αγιοβασιλίτσα να ξεχωρίζει είναι ότι, ακόμα και αν ξεριζωθεί, μπορεί να συνεχίσει να βγάζει άνθη και φύλλα. Δίχως φροντίδα και δίχως να χρειαστεί να ξαναφυτευτεί, το φυτό «αναγεννάται».
Ο λαός πιστεύει ότι αυτή η τρομερή ζωτική δύναμη του φυτού είναι μεταδοτική. Γι’ αυτό και του προσέδωσε την ιδιότητα του γουριού, ελπίζοντας να μεταφερθεί αυτή η αντοχή και η τύχη στο σπιτικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι την περίοδο των γιορτών, οι πληθυσμοί των αγριοκρεμμύδων δέχονται ένα «πλήγμα», καθώς νοικοκυρές και παιδιά βγαίνουν μαζικά στην εξοχή για να τις μαζέψουν για την αλλαγή του χρόνου.
Αν και τα τελευταία χρόνια το έθιμο έχει εν μέρει εκλείψει στα μεγάλα αστικά κέντρα, σε πολλά χωριά της Ελλάδας εξακολουθούν να το τηρούν ευλαβικά μέχρι σήμερα.