Η νέα περίοδος του αντιγριπικού εμβολιασμού ξεκίνησε στις 2 Οκτωβρίου, με το 30% των διαθέσιμων δόσεων να έχει ήδη φτάσει στα φαρμακεία σε όλη τη χώρα. Για τη φετινή χρονιά προβλέπεται να εισαχθούν στην Ελλάδα συνολικά 3,64 εκατομμύρια δόσεις, έναντι 3,5 εκατομμυρίων την προηγούμενη περίοδο.
Όπως δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο γενικός γραμματέας του Πανελλήνιου Φαρμακευτικού Συλλόγου (ΠΦΣ), Μανόλης Κατσαράκης, υπάρχει επάρκεια εμβολίων, ενώ διατίθενται διαφορετικές κατηγορίες για την κάλυψη των αναγκών του πληθυσμού. Παράλληλα, σημείωσε ότι τα τελευταία χρόνια καταγράφεται ανοδική πορεία στον αριθμό των αντιγριπικών εμβολιασμών.
Συγκεκριμένα, κατά την περίοδο 2023-2024 χορηγήθηκαν μέσω των φαρμακείων περίπου 1,4 εκατομμύρια δόσεις, το 2024-2025 περίπου 1,92 εκατομμύρια, ενώ το 2025-2026 ο αριθμός έφτασε τις 2,04 εκατομμύρια δόσεις.
Ποια αντιγριπικά εμβόλια είναι διαθέσιμα
Για τη φετινή περίοδο κυκλοφορούν διαφορετικοί τύποι τριδύναμων αντιγριπικών εμβολίων, με διαφορετικά χαρακτηριστικά και τρόπους παρασκευής.
Ειδικότερα:
- TIVe: Πρόκειται για συμβατικό, τριδύναμο αδρανοποιημένο εμβόλιο, το οποίο παρασκευάζεται με τη χρήση αυγών όρνιθας.
- TIVc: Είναι επίσης τριδύναμο αδρανοποιημένο εμβόλιο, αλλά παράγεται σε κυτταροκαλλιέργειες. Μπορεί να χορηγηθεί από την ηλικία των 6 μηνών, καθώς και σε άτομα που έχουν παρουσιάσει σοβαρή αναφυλακτική αντίδραση στο αυγό.
- TIV–HD: Πρόκειται για τριδύναμο αδρανοποιημένο εμβόλιο υψηλής δόσης.
- aTIV: Είναι τριδύναμο αδρανοποιημένο εμβόλιο που περιέχει το ανοσοενισχυτικό MF59.
- LAIV: Περιέχει ζωντανό εξασθενημένο ιό της γρίπης και χορηγείται με τη μορφή ρινικού εκνεφώματος σε παιδιά και εφήβους.
Τα ενισχυμένα εμβόλια TIV–HD και aTIV παρουσιάζουν υψηλότερη ανοσογονικότητα και συστήνονται για την πρόληψη της εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης και των σχετικών νοσηλειών σε άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, αλλά και σε άτομα από 18 έως 64 ετών που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου.
Σε περίπτωση που δεν υπάρχει διαθέσιμο ενισχυμένο εμβόλιο για άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω, ο εμβολιασμός δεν θα πρέπει να αναβάλλεται. Μπορεί να πραγματοποιηθεί με οποιοδήποτε από τα διαθέσιμα αντιγριπικά εμβόλια.
Σύμφωνα με τον Μανόλη Κατσαράκη, έχουν εισαχθεί στη χώρα περίπου 460.000 ενισχυμένα αντιγριπικά εμβόλια.
Τα συμβατικά αντιγριπικά εμβόλια διατίθενται δωρεάν από τα ιδιωτικά φαρμακεία, τόσο για τους ασφαλισμένους όσο και για τους ανασφάλιστους, χωρίς να απαιτείται ιατρική συνταγή. Αντίθετα, για τη χορήγηση των ενισχυμένων εμβολίων είναι απαραίτητη η συνταγογράφηση από γιατρό.
Ρινικό αντιγριπικό εμβόλιο για παιδιά
Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά διατίθεται το ρινικό αντιγριπικό εμβόλιο, με τις διαθέσιμες δόσεις να ανέρχονται σε περίπου 200.000, αριθμός αυξημένος σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Το συγκεκριμένο εμβόλιο περιέχει ζωντανό εξασθενημένο ιό της γρίπης και χορηγείται ως ρινικό εκνέφωμα σε παιδιά ηλικίας από 2 έως κάτω των 18 ετών.
Δεν συνιστάται σε παιδιά που έχουν εμφανίσει επαναλαμβανόμενα επεισόδια συριγμού κατά τους τελευταίους 12 μήνες ή έχουν ιστορικό βρογχικού άσθματος. Επίσης, δεν πρέπει να χορηγείται σε παιδιά με ανοσοκαταστολή ή σε όσα λαμβάνουν μακροχρόνια αγωγή με ασπιρίνη.
Για παιδιά και εφήβους ηλικίας 2 έως 18 ετών που διαμένουν με άτομα με σοβαρή ανοσοκαταστολή, προτείνεται ο ενέσιμος εμβολιασμός με αδρανοποιημένο εμβόλιο. Εάν χρησιμοποιηθεί το ζων εξασθενημένο ρινικό εμβόλιο, συστήνεται να αποφεύγεται η επαφή με το ευάλωτο άτομο για διάστημα 7 ημερών.
Όπως συμβαίνει με όλα τα εμβόλια, το αντιγριπικό δεν πρέπει να χορηγείται σε παιδιά με γνωστό ιστορικό αναφυλαξίας σε κάποιο από τα συστατικά του.
Η χορήγηση του ρινικού εμβολίου γίνεται από παιδιάτρους.
Πότε είναι η κατάλληλη περίοδος για τον αντιγριπικό εμβολιασμό
Στην Ελλάδα, ο αντιγριπικός εμβολιασμός συστήνεται να πραγματοποιείται από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Νοεμβρίου. Χρειάζονται περίπου δύο εβδομάδες μετά τη χορήγηση του εμβολίου για να αναπτυχθεί η ανοσολογική προστασία.
Ωστόσο, όσοι δεν εμβολιαστούν μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα μπορούν να το κάνουν και αργότερα, καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία κυκλοφορεί η εποχική γρίπη.
Η δραστηριότητα της γρίπης στη χώρα μας παρουσιάζει συνήθως αύξηση τον Ιανουάριο, ενώ η κορύφωσή της καταγράφεται κατά κανόνα τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο. Δεν είναι, ωστόσο, δυνατό να προσδιοριστεί με ακρίβεια πότε θα ξεκινήσει το επιδημικό κύμα.
Για τους περισσότερους ανθρώπους αρκεί μία δόση εμβολίου κάθε χρόνο. Εξαίρεση αποτελούν τα βρέφη και τα παιδιά κάτω των 9 ετών που εμβολιάζονται για πρώτη φορά ή έχουν λάβει στο παρελθόν μόνο μία δόση. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτούνται δύο δόσεις, με χρονική απόσταση τουλάχιστον 28 ημερών.
Ειδικά για το ρινικό εμβόλιο LAIV, τα παιδιά κάτω των 9 ετών που δεν έχουν εμβολιαστεί ποτέ στο παρελθόν κατά της εποχικής γρίπης πρέπει να λάβουν και δεύτερη δόση, αφού περάσουν τουλάχιστον 4 εβδομάδες.
Ποιες ομάδες έχουν προτεραιότητα στον εμβολιασμό
Ο αντιγριπικός εμβολιασμός συστήνεται κατά προτεραιότητα σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, οι οποίες διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη.
Σε αυτές περιλαμβάνονται:
- Άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.
- Βρέφη και παιδιά ηλικίας από 6 μηνών έως 5 ετών.
- Ενήλικες και παιδιά άνω των 5 ετών με χρόνια νοσήματα ή ανοσοκαταστολή.
- Άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση.
- Άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, χρόνια νεφρική ή ηπατική νόσο, νευρολογικά ή νευρομυϊκά νοσήματα.
- Άτομα με νοσογόνο παχυσαρκία.
- Έγκυες, λεχώνες και θηλάζουσες γυναίκες.
- Άτομα που φροντίζουν ευάλωτους ανθρώπους ή διαμένουν μαζί τους.
- Πληθυσμοί που διαβιούν σε κλειστές δομές ή ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες.
- Εργαζόμενοι σε δομές υγείας, μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων και άλλες δομές φιλοξενίας.
Παράλληλα με την ενημέρωση για τον αντιγριπικό εμβολιασμό, οι φαρμακοποιοί παρέχουν συμβουλές στους πολίτες και για άλλα εμβόλια που συνιστώνται ανάλογα με την ηλικία και τους παράγοντες κινδύνου.
Όπως επισημαίνει ο Μανόλης Κατσαράκης, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα και της COVID-19.