Μπροστά σε μία από τις πιο καθοριστικές αποφάσεις για το ασφαλιστικό τους μέλλον βρίσκονται περίπου 1.500.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες, καθώς απομένουν λίγες ημέρες για να δηλώσουν την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία θα υπαχθούν για το επόμενο έτος.
Η επιλογή αυτή, παρότι συχνά γίνεται με βασικό κριτήριο τη μηνιαία επιβάρυνση, επηρεάζει άμεσα και μακροπρόθεσμα το ύψος της σύνταξης. Ο λόγος είναι ότι ο συντάξιμος μισθός προκύπτει από το σύνολο των εισφορών που καταβάλλονται σε βάθος χρόνου, σε έναν ασφαλιστικό βίο που φτάνει έως και τα 40 έτη.
Η επιλογή της κατώτερης κατηγορίας
Σύμφωνα με τα στοιχεία, περίπου 8 στους 10 μη μισθωτούς εξακολουθούν να επιλέγουν την πρώτη (χαμηλότερη) ασφαλιστική κατηγορία, προκειμένου να περιορίσουν το άμεσο κόστος. Η επιλογή αυτή, ωστόσο, οδηγεί σε χαμηλές νέες συντάξεις, ακόμη και για ασφαλισμένους με πλήρη ασφαλιστικό βίο.
Η κατώτερη κατηγορία συνεπάγεται συνολικές εισφορές περίπου 255 ευρώ τον μήνα, χωρίς να συνυπολογίζονται πρόσθετες επιβαρύνσεις, όπως επικουρική ασφάλιση ή ειδικές εισφορές. Από το ποσό αυτό, μόλις 180,6 ευρώ κατευθύνονται στην κύρια σύνταξη, αντιστοιχώντας σε έναν τεκμαρτό συντάξιμο μισθό περίπου 903 ευρώ.
Σε αυτή την περίπτωση, με 40 έτη ασφάλισης, η σύνταξη διαμορφώνεται σήμερα στα 897 ευρώ μικτά ή περίπου 843 ευρώ καθαρά. Αν τα έτη ασφάλισης περιοριστούν στα 30, η σύνταξη μειώνεται αισθητά και υποχωρεί στα 674 ευρώ.
Αύξηση εισφορών: Πότε έχει νόημα
Η προοπτική βελτίωσης της σύνταξης μέσω υψηλότερης ασφαλιστικής κατηγορίας αποτελεί για πολλούς τη μοναδική ρεαλιστική επιλογή. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα ούτε θεαματικά.
Ενδεικτικά, αύξηση των εισφορών κατά 100 ευρώ τον μήνα για ένα μόνο έτος έχει ελάχιστη επίδραση, καθώς το συγκεκριμένο έτος συμμετέχει μόλις κατά 1/40 στον υπολογισμό του μέσου συντάξιμου μισθού.
Αντίθετα, διαφορετική εικόνα προκύπτει όταν η αύξηση διατηρηθεί για πενταετία. Σε αυτή την περίπτωση, ο συντάξιμος μισθός αυξάνεται κατά περίπου 63 ευρώ. Με ποσοστό αναπλήρωσης 50%, η σύνταξη ενισχύεται κατά 31,5 ευρώ μικτά τον μήνα.
Μετά τις κρατήσεις υπέρ ΕΟΠΥΥ (6%) και τη φορολογία (20%), το καθαρό όφελος περιορίζεται σε περίπου 23,3 ευρώ τον μήνα ή 280 ευρώ ετησίως. Δεδομένου ότι οι πρόσθετες εισφορές ανέρχονται συνολικά σε 6.000 ευρώ, η πλήρης απόσβεσή τους απαιτεί περίπου 21,5 έτη συνταξιοδότησης. Αυτό σημαίνει ότι το καθαρό οικονομικό όφελος γίνεται ουσιαστικό μετά την ηλικία των 84 ετών, εφόσον η σύνταξη ξεκινήσει στα 62.
Το συμπέρασμα
Η αύξηση της ασφαλιστικής κατηγορίας μπορεί πράγματι να οδηγήσει σε υψηλότερη σύνταξη, ωστόσο προϋποθέτει μακροχρόνιο σχεδιασμό, οικονομική αντοχή και ρεαλιστικές προσδοκίες. Για όσους στοχεύουν σε σύνταξη άνω των 1.100 ευρώ, η παραμονή για τουλάχιστον 10 έτη στη δεύτερη ασφαλιστική κατηγορία θεωρείται σχεδόν απαραίτητη.
Σε κάθε περίπτωση, η αυτόματη ένταξη στην κατώτερη κατηγορία από τον ΕΦΚΑ, εφόσον δεν υποβληθεί αίτηση, καθιστά τη συνειδητή και έγκαιρη επιλογή πιο κρίσιμη από ποτέ.
Παραδείγματα
- Παραμονή στην κατώτερη κατηγορία
Ελεύθερος επαγγελματίας που καταβάλλει σταθερά εισφορές ύψους περίπου 255 ευρώ τον μήνα σε όλη τη διάρκεια του ασφαλιστικού του βίου, εξασφαλίζει συντάξιμο μισθό περίπου 903 ευρώ. Με 40 έτη ασφάλισης, η σύνταξη φτάνει τα 897 ευρώ μικτά ή 843 ευρώ καθαρά, ενώ με 30 έτη περιορίζεται στα 674 ευρώ. - Αύξηση εισφορών για έναν χρόνο
Ασφαλισμένος που επιλέγει υψηλότερη κατηγορία για ένα μόνο έτος, καταβάλλοντας επιπλέον 1.200 ευρώ, βλέπει τη σύνταξή του να αυξάνεται μόλις κατά 4,5 ευρώ τον μήνα, γεγονός που καθιστά την επιλογή αυτή περισσότερο συμβολική παρά ουσιαστική.