Στην εκπομπή «Πρωινές Αλήθειες» με τον Γιώργο Πετρή στον ραδιοφωνικό σταθμό «Μελωδία 88» φιλοξενήθηκε σήμερα, Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026, ο Κωνσταντίνος Καραγάτσος. Ο λαμιώτης Αρχιπλοίαρχος του Λιμενικού Σώματος – Ελληνικής Ακτοφυλακής (Λ.Σ. – ΕΛ.ΑΚΤ.) εν αποστρατεία και εθνικός εμπειρογνώμονας σε θέματα μετανάστευσης και θαλασσίων συνόρων, μίλησε για τις προκλήσεις της παράνομης μετανάστευσης, τη γεωπολιτική εργαλειοποίηση του ζητήματος από την Τουρκία, αλλά και για το νέο του βιβλίο με τίτλο «Μετανάστευση και Διαχείριση Συνόρων».
Οι ευρωπαϊκές πολιτικές και η απόσταση θεωρίας – πράξης
Το βιβλίο του κ. Καραγάτσου, ο πρώτος τόμος του οποίου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ινφογνώμων», αποτελεί μια ιστορική αναδρομή στις ευρωπαϊκές στρατηγικές και τη θεσμοθέτηση του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης από τα τέλη της δεκαετίας του ’90. Όπως σημείωσε ο ίδιος, το σύγγραμμα απευθύνεται τόσο στο ευρύ κοινό όσο και σε στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας.
Απαντώντας σε καίριο ερώτημα του δημοσιογράφου Γιώργου Πετρή για το αν οι θεωρητικές ευρωπαϊκές πολιτικές εφαρμόζονται στην πραγματικότητα, ο κ. Καραγάτσος παραδέχθηκε τη διαφορά ανάμεσα στα χαρτιά και την πράξη. «Υπάρχει μια διαφορά, είτε μικρή είτε μεγαλύτερη, από τη θεωρία στην πράξη. Αυτό είναι γεγονός», τόνισε χαρακτηριστικά.
Το προφίλ των ροών και τα οργανωμένα δίκτυα
Σχολιάζοντας την παρατήρηση του δημοσιογράφου ότι η πλειονότητα των παράνομων μεταναστών που φτάνουν στη χώρα είναι νέοι άνδρες με οικονομική άνεση και σύγχρονα μέσα, ο κ. Καραγάτσος, βασιζόμενος στην πολυετή εμπειρία του και τις δεκάδες συνεντεύξεις που πραγματοποίησε ως στέλεχος της Frontex στην Ιταλία και την Ισπανία, εξήγησε τον μηχανισμό των διακινητών.
«Μιλάμε για ανθρώπους οι οποίοι προσπαθούν να ξεγελάσουν τις ευρωπαϊκές αρχές, ρισκάροντας τη ζωή τους σε επικίνδυνα ταξίδια», ανέφερε, συμπληρώνοντας ωστόσο ότι πολλά από αυτά τα άτομα έχουν πουλήσει τις περιουσίες τους ή έχουν δανειστεί από συγγενείς, καθώς τα οργανωμένα δίκτυα διακίνησης τους «τάζουν τον παράδεισο» της Ευρώπης για να τους πείσουν.
Η εργαλειοποίηση από την Τουρκία και το «παράθυρο» της Λιβύης
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον ρόλο της Τουρκίας, με τον κ. Καραγάτσο να υπογραμμίζει πως η γειτονική χώρα χρησιμοποιεί το μεταναστευτικό ως εργαλείο πίεσης, λαμβάνοντας παράλληλα δισεκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως κοινοτική βοήθεια. Παράλληλα, εξήγησε τη νομική ιδιαιτερότητα της Τουρκίας, η οποία δεν αναγνωρίζει καθεστώς πρόσφυγα σε Αφρικανούς και Ασιάτες, παρά μόνο σε Ευρωπαίους, κρατώντας τους υπόλοιπους σε ένα ιδιότυπο καθεστώς προσωρινής προστασίας.
Σχετικά με τη Λιβύη και τις μεταναστευτικές ροές προς τη Γαύδο και την Κρήτη, ο εμπειρογνώμονας εκτίμησε ότι η Ελλάδα καθυστέρησε να αντιδράσει. Σημείωσε ότι η αλλαγή της στάσης της Ιταλίας και οι συμφωνίες της Τζόρτζια Μελόνι με τη Λιβύη το 2023 «πίεσαν» τις ροές προς τα ελληνικά νησιά. Επιπλέον, επεσήμανε την ανάγκη δημιουργίας κατάλληλων χώρων υποδοχής και ταυτοποίησης στην Κρήτη, καθώς η έλλειψη υποδομών αφήνει τη χώρα έκθετη σε διεθνείς οργανισμούς.
Η ανάγκη για διεθνείς συμμαχίες και «δούναι και λαβείν»
Καταλήγοντας, ο κ. Καραγάτσος αναφέρθηκε στο ευρωπαϊκό πλαίσιο των επιστροφών, τονίζοντας ότι αυτή τη στιγμή μόνο 1 στις 4 επιστροφές πραγματοποιείται. Επέκρινε την Ευρωπαϊκή Ένωση για την καθυστέρηση στη σύναψη νέων συμφωνιών επανεισδοχής με τρίτες χώρες (όπως το Μαρόκο, η Τυνησία και η Αίγυπτος), εξηγώντας ότι για να δεχθούν αυτές οι χώρες τους υπηκόους τους πίσω, απαιτείται μια πολιτική αμοιβαίων ανταλλαγμάτων (capacity building).
«Όλα είναι δούναι και λαβείν. Αν δεν δώσεις κάτι, δεν μπορείς να έχεις την απαίτηση από τον άλλον να καθίσει στο τραήμερο και να συμφωνήσει», κατέληξε, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα πρέπει να επιδιώκει συνεχώς τη διεθνοποίηση του ζητήματος και τη δημιουργία ισχυρών συμμαχιών.
Το βιβλίο «Μετανάστευση και Διαχείριση Συνόρων» του Κωνσταντίνου Καραγάτσου κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Ινφογνώμων».
Μπορείτε να ακούσετε ολόκληρη τη συζήτηση στο βίντεο που ακολουθεί: