Η Ελλάδα διανύει μια ιδιαίτερα έντονη περίοδο κυκλοφορίας του ιού του Δυτικού Νείλου, με την Αττική να καταγράφει σημαντική επιβάρυνση και τις υγειονομικές αρχές να προειδοποιούν ότι ο αριθμός των περιστατικών ενδέχεται να αυξηθεί τις επόμενες εβδομάδες.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου, έχουν καταγραφεί συνολικά 110 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Από αυτά, τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ενώ 29 εμφάνισαν ήπια συμπτωματολογία.
-Advertisment-
Τα περιστατικά έχουν εντοπιστεί σε 39 δήμους και 14 Περιφερειακές Ενότητες, σε Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία και Πελοπόννησο. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι μόνο την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 45 νέα εγχώρια κρούσματα, γεγονός που καταδεικνύει την ταχεία αύξηση των περιστατικών μέσα στον Αύγουστο.
Η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ, επισημαίνει ότι εφόσον συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός καταγραφής, η φετινή περίοδος ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών.
Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο
Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν είναι καινούργιος για την Ελλάδα. Κρούσματα καταγράφονται σχεδόν κάθε χρόνο από το 2010 και μετά, κατά τους μήνες που κυκλοφορούν τα κουνούπια.
Για τον ΕΟΔΥ, ο ιός θεωρείται πλέον εγκατεστημένος στη χώρα, επομένως η επανεμφάνισή του κάθε καλοκαίρι αποτελεί αναμενόμενο φαινόμενο.
Ωστόσο, η φετινή εικόνα χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ένταση και ταχύτερη αύξηση των περιστατικών. Όπως αναφέρει η κ. Περβανίδου, κατά τη φετινή περίοδο μετάδοσης παρατηρείται ιδιαίτερα αυξημένη κυκλοφορία, κυρίως σε περιοχές της Αττικής.
Ο αριθμός των κρουσμάτων έχει ήδη ξεπεράσει τα αντίστοιχα επίπεδα προηγούμενων ετών για την ίδια χρονική περίοδο. Η έγκαιρη και αυξημένη καταγραφή περιστατικών δημιουργεί τον κίνδυνο να συνεχιστεί η ανοδική τάση και τις επόμενες εβδομάδες.
Η κατάσταση αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Αττική λόγω του μεγάλου πληθυσμού και της υψηλής πυκνότητας κατοίκησης σε πολλές περιοχές.
Ο ιός δεν έχει γίνει πιο μεταδοτικός
Παρά την αυξημένη καταγραφή περιστατικών, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις ότι ο ιός έχει αλλάξει συμπεριφορά ή έχει αποκτήσει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα.
Η έντονη κυκλοφορία του δεν αποδίδεται, επομένως, στην εμφάνιση ενός νέου ή πιο μεταδοτικού στελέχους, αλλά στην επίδραση πολλών παραγόντων.
Μεταξύ αυτών είναι οι μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών, τα οποία αποτελούν τη βασική φυσική δεξαμενή του ιού, η ποικιλομορφία και η ανοσία των πληθυσμών των άγριων πτηνών, ο αριθμός των κουνουπιών που λειτουργούν ως διαβιβαστές, αλλά και οι περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.
Για τον λόγο αυτό δεν είναι εύκολο να προβλεφθούν με ακρίβεια ούτε η ένταση της κυκλοφορίας του ιού ούτε οι περιοχές στις οποίες θα εμφανιστούν νέα περιστατικά.
Ο θερμός χειμώνας και ο ρόλος των κουνουπιών
Οι καιρικές και κλιματικές συνθήκες επηρεάζουν σημαντικά τόσο τον πληθυσμό των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν και να μεταδίδουν τον ιό.
Η θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις θεωρούνται δύο από τους σημαντικότερους παράγοντες που συνδέονται με τις εποχικές εξάρσεις του ιού.
Ενδεικτικά, ο χειμώνας 2025-2026 στην Αττική ήταν ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών. Σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, δεν αποκλείεται οι συγκεκριμένες συνθήκες να συνέβαλαν στη σημερινή επιδημιολογική εικόνα.
Ο ΕΟΔΥ, ωστόσο, δεν αποδίδει τη φετινή έξαρση σε έναν και μόνο παράγοντα, αλλά σε έναν συνδυασμό περιβαλλοντικών και επιδημιολογικών παραμέτρων.
Μπροστά η κρίσιμη περίοδος
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι η χώρα εισέρχεται στην περίοδο κατά την οποία παραδοσιακά παρατηρείται η μεγαλύτερη δραστηριότητα του ιού.
Με βάση τα ιστορικά στοιχεία, η κορύφωση της εποχικής κυκλοφορίας σημειώνεται συνήθως από το δεύτερο μισό του Αυγούστου έως τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Με 110 κρούσματα ήδη καταγεγραμμένα έως τις 12 Αυγούστου και 45 νέα περιστατικά μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες.
Εάν ο ρυθμός καταγραφής παραμείνει στα ίδια επίπεδα, η φετινή περίοδος ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών ως προς τον αριθμό των περιστατικών.
Παράλληλα, ο ΕΟΔΥ θεωρεί πιθανή την εμφάνιση νέων κρουσμάτων τόσο στις περιοχές όπου έχει ήδη καταγραφεί κυκλοφορία του ιού όσο και σε νέες περιοχές, η ακριβής γεωγραφική κατανομή των οποίων δεν μπορεί να προβλεφθεί.
Σε αυξημένη ετοιμότητα ο ΕΟΔΥ
Ο ΕΟΔΥ εφαρμόζει ένα ιδιαίτερα ενισχυμένο σύστημα επιδημιολογικής επιτήρησης. Τα διαγνωσμένα περιστατικά γνωστοποιούνται άμεσα στον Οργανισμό από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια.
Στη συνέχεια, τα κρούσματα διερευνώνται μέσα σε 24 έως 48 ώρες από τη διάγνωση, ενώ ενημερώνονται οι αρμόδιες αρχές που πρέπει να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες.
Δήμοι και Περιφέρειες λαμβάνουν ενημέρωση τόσο για τα καταγεγραμμένα περιστατικά όσο και για το επίπεδο κινδύνου κάθε περιοχής. Παράλληλα, εφαρμόζεται το εθνικό Σχέδιο Δράσης, το οποίο καθορίζει τα μέτρα πρόληψης και αντιμετώπισης ανάλογα με το επίπεδο κινδύνου.
Ο ΕΟΔΥ ενημερώνει επίσης τις τοπικές μονάδες υγείας για την κυκλοφορία του ιού, ενώ δημοσιεύει εβδομαδιαίες εκθέσεις και, όταν απαιτείται, Δελτία Τύπου. Από την έναρξη της φετινής περιόδου έχουν ήδη εκδοθεί τρία σχετικά Δελτία Τύπου.
Τι πρέπει να κάνουν Δήμοι και Περιφέρειες
Σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης περνά στην τοπική αυτοδιοίκηση.
Το εθνικό Σχέδιο Δράσης προβλέπει τη συστηματική, συνεχιζόμενη αλλά και έκτακτη αντιμετώπιση από Δήμους και Περιφέρειες, με εντατικοποίηση των δράσεων καταπολέμησης των κουνουπιών και ενημέρωσης των πολιτών.
Η ανάγκη για άμεση κινητοποίηση είναι ακόμη μεγαλύτερη στην Αττική, όπου η υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα μπορεί να ευνοεί τη διατήρηση της κυκλοφορίας του ιού.
Ήδη από τον Μάιο, ο ΕΟΔΥ είχε ενημερώσει τους επαγγελματίες υγείας σε ολόκληρη τη χώρα για την ανάγκη αυξημένης επαγρύπνησης και έγκαιρης διάγνωσης, ενώ είχε ενημερώσει και τους πολίτες για την αναμενόμενη επανεμφάνιση των περιστατικών και τα μέτρα προστασίας.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης
Η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι στις περισσότερες περιπτώσεις ασυμπτωματική ή προκαλεί ήπια συμπτώματα. Σε ορισμένους ασθενείς, όμως, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή νόσηση με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος.
Από τα 110 κρούσματα που είχαν καταγραφεί έως τις 12 Αυγούστου, τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.
Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται από τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς και από άτομα με ανοσοκαταστολή ή άλλα χρόνια υποκείμενα νοσήματα.
Η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και πιθανές θανατηφόρες επιπλοκές, ενώ αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν και οι ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς.
Πώς μπορούμε να προστατευτούμε από τα κουνούπια
Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, είναι όμως απαραίτητη η συστηματική τήρηση των μέτρων προστασίας.
Συνιστάται η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και χώρου, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης, καθώς και η αξιοποίηση σητών, κουνουπιέρων, κλιματιστικών και ανεμιστήρων.
Από το σούρουπο και μετά, όπου οι συνθήκες το επιτρέπουν, καλό είναι να προτιμώνται μακριά ρούχα. Παράλληλα, οι πολίτες θα πρέπει να ενημερώνονται για τις περιοχές όπου έχει καταγραφεί κυκλοφορία του ιού και να λαμβάνουν αυξημένα μέτρα προστασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η απομάκρυνση στάσιμων νερών από ιδιωτικούς χώρους. Αυλές, κήποι, μπαλκόνια, βεράντες, ταράτσες, χωράφια και οικόπεδα χρειάζονται τακτικό έλεγχο, καθώς ακόμη και μικρές ποσότητες νερού μπορούν να αποτελέσουν εστίες αναπαραγωγής κουνουπιών.
Αντικείμενα που συγκρατούν νερό θα πρέπει να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται. Όπου αυτό δεν είναι εφικτό, το νερό πρέπει να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Παράλληλα, συνιστάται ο καθαρισμός υδρορροών, φρεατίων και λουκιών, καθώς και η κάλυψη με σήτα των αγωγών εξαερισμού ή άλλων ανοικτών διόδων των βόθρων.
Αυξημένη προσοχή χωρίς πανικό
Η φετινή εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου απαιτεί αυξημένη επαγρύπνηση, ιδιαίτερα καθώς η χώρα εισέρχεται στην περίοδο κατά την οποία συνήθως καταγράφεται η κορύφωση της μετάδοσης.
Μέχρι στιγμής, ο ΕΟΔΥ δεν έχει διαπιστώσει κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά ή στη μεταδοτικότητα του ιού. Η αυξημένη δραστηριότητα φαίνεται να σχετίζεται με την αλληλεπίδραση πολλών παραγόντων, όπως οι κλιματικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, οι πληθυσμοί των κουνουπιών και η κυκλοφορία του ιού στα άγρια πτηνά.
Το βασικό μήνυμα των υγειονομικών αρχών είναι ότι δεν χρειάζεται πανικός, αλλά χρειάζεται ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην πρόληψη.
Και η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο σημαντική τώρα, καθώς η περίοδος κατά την οποία αναμένεται η κορύφωση της κυκλοφορίας του ιού βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.